Als we over digitale ontwikkelingen praten, beheerst AI het nieuws. Op allerlei gebieden komen hulpmiddelen beschikbaar die ons werk eenvoudiger maken. Zelf vind ik het al heel opmerkelijk hoe boekhoudsoftware geheel zelfstandig binnenkomende facturen aan de juiste crediteur en grootboekrekening koppelt en nu zelfs de afschriften van de motorrijtuigenbelasting met de juiste auto in verband brengt, zonder enige tussenkomst. En ik weet nog goed dat wij klanten altijd vertelden foto’s zo groot mogelijk aan te leveren. Want van groot naar klein is geen punt, maar van klein naar groot, dat gaat niet. Maar ook daar hebben we nu de juiste tools voor.
Dat is allemaal mooi. Maar wat mij wel zorgen baart, is dat met name jonge mensen nu de neiging hebben om alles aan Google of ChatGPT te vragen en het antwoord voor zoete koek slikken. Want wat als antwoord wordt gepresenteerd, kan ook uit verkeerde bronnen worden gefilterd. Ik heb zelf de afgelopen maanden de meest vreemde antwoorden gezien. Een compacte auto als een Toyota Yaris kost 39.000 euro aldus Google AI-overzicht (moet 27.000 zijn), de contactgegevens van een voormalige mannelijke advocaat in Utrecht werden gekoppeld aan een vrouwelijke advocaat in Rotterdam met dezelfde achternaam, een Youtuber zou vorig jaar in Londen zijn geweest (hij heeft een zoon die London heet, en was echt niet in de Britse hoofdstad) en het boek dat mijn collega over de geschiedenis van de Beneluxtreinen heeft geschreven zou volgens ChatGPT van een andere auteur zijn. Tja.
Het verspreiden van foute informatie heeft de laatste jaren een grote vlucht genomen. Voor veel mensen is het waar als het op Facebook staat. Je zou het niet willen geloven, maar voor hele volksstammen is Facebook de enige bron van nieuws. Dat je nieuws op ontelbare andere manieren kunt vinden gaat er niet in. Zelfs even op nu.nl kijken is al een stap te ver. Kwalijk wordt het als influencers zelfverklaarde gezondheidsexperts menen te zijn en via Instagram en TikTok de meest vreemde theorieën naar buiten dragen. Zo is de toename van huidkanker niet het gevolg van overmatige blootstelling aan de zon, maar juist van het smeren van zonnebrandcrèmes. Het struisvogelcomplex: bij alles wat in ons leven niet zo prettig is als je zou willen, worden de wetenschappelijk bewezen oorzaken glashard ontkend en juist in de schoenen geschoven van de maatregelen en adviezen die ons moeten beschermen. Het is natuurlijk eigenlijk van alle tijden. In de jaren zeventig waren er velen die tegen het dragen van veiligheidsgordels ageerden, want die zouden voorkomen dat je bij een aanrijding uit de auto wordt geslingerd – wat kennelijk je kans op overleven zou verhogen.
Probleem is alleen dat onzin nu overal online staat, daarmee een veel bredere werking heeft en dat AI dat ook in de antwoorden op zoekvragen kan verwerken. Een beetje zwartgallig betoog hier, ik weet het. Wat ik wil zeggen dat wij jongeren duidelijk moeten maken dat je informatie kritisch tot je moet nemen en dat zij moeten leren om de bronnen te checken. Want AI als informatietool verzamelt niet anders dan alles wat het online kan vinden – en koppelt dat tot een antwoord. Ongeacht of dat onzin is of niet.
